ÇORUM'UN EFSANESİ "TIKI"

"Bil Emlin val mı Ağbi "

120 santimetre boyu, manda boynuzu gibi kocaman kalın bıyıklarıyla şehrin efesiydi o. Tıkı deyince köyünde kentinde adını duymayan, onu bilmeyen yoktu. Yediden yetmişe kadın erkek, yaşlı genç herkes severdi onu. Ne onun kusurunu gören. Ne de hatasını yüzüne vuran olurdu. Onun kollarının yana aça aça öyle bir yürüyüşü vardı ki, değme gitsin. Tıkı kentin belalısıydı, ama sokakların da süsüydü. Onsuz kent sessiz, sokaklar ıssızdı. Tıkı bir yere gitse yokluğu hemen belli olurdu. Onun gür sesine herkes alışkındı. Tıkı’ nın sesinden sokak kabadayıları bile korkardı. O birine sataştımı yandım Allah!. Birisi onu dövmeye kalksa; “adam şuna uyar mı? Adam şunu döver mi? Ayıp yavu” derlerdi. Tıkı’ ya ses çıkarmasan o sana vursa “Yuh be! Adam şundan dayak yer mi?” derler, adamı kınarlardı. Sözün kısası Tıkı’ ya bulaşmak, onunla dalaşmak göze alınacak şey değildi.

Tıkı konuşurken “R” harfinin yerine “L” harfini kullanırdı. Ama kekeme filan değildi. Konuşmada güçlük çekmezdi. Tıkı’ yı herkes tanır ya, koca kentte Tıkı’ nın da tanımadığı aile yoktur. İsimleriyle tanımadığı çıksa bile, bütün aileleri soyadları veya lakapları ile mutlaka tanır. Ona dostça bakanlara, içten selam verenlere o da dostça bakar, elini göğsüne koyarak “bil emlin val mı abi” der eğilerek selam verirdi. Tıkı’ ya bakıp beğenmemek, ona gülmek, onu ciddiye almamak, onunla alay etmek bayağı rizikoydu. Eğer birine kızarsa hemen yakasına yapışır; “ şuldan bil lakı al bakayım” der , “eğel palan yoksa Tıkı’ dan ödünç al.” Haaa! Tıkı’ dan para alıp, Tıkı’ ya rakı alan, kendi parasıyla kendisine rakı aldım, diyerek üstüne yatmak isteyen olursa daha tehlikelidir. Ondan aldığın parayı ödemek zorundasın. Eğer parasını vermez, onu atlatmaya kalkarsan yandın. Bir gün önüne geçer; “ ulan bok yeme, vel palamı!” diye nara attımı koca kentte duymayan kalmaz. Rezil olursun. El bilmez; “ şu garibin parası verilmez mi?” diye suçlarlar insanı.

Köyden gelip Tıkı’ yı tanımayan biri boyuna boşuna bakıp alay etmeye kalktı mı işte o zaman hapı yuttu.

“ Şoldan bil lakı al bakıyım, palan yoksa şalap da alabiliysin!”

“Ne rakısı, ne şarabı? Niye alacakmışım?”

“Sen pilmiyon mu ne lakısı, ne şalabı olduğunu, halaç ulan halaç!”

“Daha ben kimseye haraç vermedim, kim alacakmış haracı?”

“Tıkı alacak ulan Tıkı”

Adam, haraç böyle alınır diye şuna bir dayak atsam mı, atmasam mı diye düşünmüş. İçinden böyle geçmişse eğer, o içinden geçenleri yüzünden okur.

“Şalabı alacaksan dükkan olada, eğer döğüşeceksen Tıkı bulada, yürü ulan!” diye bir nara daha atar, gök gürlüyor sanırsın. O zaman ya Tıkı ile döğüşeceksin, ya da onun dediğini yapacaksın. Yok kızmış, Tıkı’ yı dövmek istiyorsan, onu asla dövdürmezler. Herkes araya girerek ”dokunma şu garibe” der. En iyisi bir şişe şarap alıp, çekip gitmek.

(MUSA UYSAL - EMMİ' nin TIKI isimli öykü kitabından alıntıdır)